Самырык тукым деке ӱжмаш

Салам, марий самырык тукым!

2012 ийыш тошкална. Идалык тӱҥалтыш. Жап — эртыше ийым иктешлаш, мо ышталтын, мо ышталтде кодын рашемдаш. Жап — ончыкылык паша радам нерген шоналташ, у шонымаш-влакым серен, эркын-эркын тиде ийыште илышыш шыҥдараш. Кӱчыкын кодшо ий нерген ушештарынем. 2011 ий мо дене ушеш кодын? Марий самырык тукым мом ыштен, кушто шке вийжым терген?

— Саранскыште эртыше финн-угор самырык-влакын лагерьыштышт лийме, Ижевскыште эртыше финн-угор лидер-влакын школыштышт, Карелийыште проектым возаш туныктымо семинарыште шуаралтме. ИФУСКОшто ( Финн-угор самырык шымлызе-влакын конференцийышт) марий ӱдыр-рвезе-влак участвоватленыт. Мордовийыш миен толыныт. Тушто МАФУНын (Финн-угор самырык тукымын ассоциацийже) X конгрессше эртен. Ий мучаште Эстонийыште икымше гана финно-угор тӱня нерген палдарыше брендинг дене семинарыш мийыме. Европышто изи чотан калык-влакын вашлиймашыштыштат марий ӱдыр Татьяна Алыбина лийын.

— Кумшо гана марий самырык тукым «Мый марла ойлем» акцийым эртарен. Тӱвыра, печать да национальность паша шотышто министерстве оксам шукырак ойырен. Калык дене вашлиймашыш ятыррак еҥ ушнен, чапле концерт куандарен.

— Республикыште эртыше самырык тукымын тӱрлӧ форумыштыжо шке уш-акылым тергыме. Самырык тукым парламентым чумырымаште икымше гана шке нерген палдарыме.

— Кумшо гана марий самырык тукым слёт эртен. Российын тӱрлӧ кундемыштыже илыше рвезе тукымым Курыкмарий кундем вашлийын. Ты гана тудо «предпринимательство да мер-политика илыш» темылан полеклалтын ыле.

— Йыргешке ӱстел йыр мутланымаш, вашлиймаш-влак эртеныт. Республика коргышто гына огыл ӧрдыж кундемлашкат концерт дене лектын коштмо.

Чылажым сераш ом тӱҥал. Чолга марий самырык тукымын икмыняр пашажым гына ушештарышым. Шонымаш ятыр. Нунын йӱкышт, лӱмышт огеш шокто, огеш йоҥго манаш огеш лий. Мемнан пашанам эскерат, у сомыл-влакым вучат, ой-каҥашым темлат. Чаманен каласаш логалеш, чолгалык пытартыш жапыште лушкен. Мураш, кушташ, йӱд клублаште яра жапым веселан эртараш пеш кертына. Ик кок чаркам йӱына гын, эше чолгарак лийына. Лӱддымӧ, патыр койышнам ончыктена. Ме марий-влак эн виян, эн патыр, эн лӱддымӧ, эн мотор, эн весела….эн, эн, эн… улына манын палыме еҥ-влак деч сцена гыч ик гана веле огыл колынам. Марий койыш-шоктышнам, йылмым, йӱлам арлен кодымым ме тыге кугун кычкырен ойлышаш улына мо? Паша лектышым эн ончыч эскерыман огыл мо? Марий еҥ нерген кугешныме кумыл тунам лектеш, кунам тудын шуктен шогымо сомылжо сай лектышым пуэн. Марий еҥ ик эн ончыл радамыште кая гын, тудым уло эл, уло тӱня пала гын. Яллаште, але марий-влакын тӱшкан илыме кундемлаште тыгай ойым от кол. Тушто тыршен пашам ыштат, шке мутыштлан оза улыт. Марий-влак пашам йӧратыше улынас, уш-акыл денат ойыртемалтше, утым огына кычкыре, ваштареш ойым лукташ аптыранена. Тидлан мемнам коча-кова, ача-ава туныктеныт. Нунын вӱрышт гычак куснен. Икманаш, кугезына-влакын ойыштым саклена.

Самырык тукым нерген возымо шонымаш деч огына кораҥ… Пытартыш вич ий жапыште Марий Эл гыч 14 тӱжем самырык еҥ ӧрдыж кундемыш каен: тунемаш але пашам ышташ. Яллаште самырык тукым моткоч шагал. Чылан пытартыш жапыште олаш илаш куснаш тыршат. А вет ялыште гына марий койыш-шоктыш, йӱла, йылме аралалт кодеш. Паша вер укелык — тиде эн тӱҥ амал. Ме тӱҥ шотышто эре ала-мом вучен шинчена, кӧн-гынат ой-шомакшым колыштына. Шкеже шагал годым тарванылна. «Инициативе» манметым шке лукташ огеш лий мо? Кызыт кугыжаныш могырым ятыр программе илышыш шыҥдаралтеш. Кычалаш, эскераш, лончылаш, радамлаш, тунемаш кӱлеш, весе-влакын опытыштлан эҥерташ.

Индешымше марий погын лишемеш. Айста меат ӧрдыжеш огына код. Рвезе тукым дене кылдалтше секций тушто пашам ышташ тӱҥалеш.

Самырык организаций-влак кокла гыч таче «ВийАрын» лӱмжӧ йоҥга. «У вий» ушем йӧршын огеш шокто. «ВийАрыште» активист-влакын чотышт шагал гынат, нуно улыт. Ушем эше пеш самырык. Тудлан кум ий гына. Ӱдыр-рвезе-влак республикыште гына огыл моло кундемыштат улыт, мер пашам вораҥдарен колтат. Но чыла эше ончылно. Шонымаш шуко. Ушемын ик эн тӱҥ эҥертышыже тиде ялысе самырык тукым. Вет ме чылан тӱҥ шотышто ял гыч улына. Ялыште мемнан шочмо суртна, лишыл еҥна, йолташ-шамычна илат.

Мер паша кугу чытышым йодеш. Тыглай еҥ тушко толын огеш керт. Кӧн шӱмжӧ марий верч йӱла, тудо гына тиде сомылым шуктен шога. Тӱҥ шотышто таче самырык еҥ вес шонымаш дене ила: кузе тунемаш, тунем пытараш, сай пашам муаш, оксам кузе ыштен налаш, ешым чумыраш, кузе илаш. Пачерым налаш окса уке, сандене айлен илыман. Тидлан окса ятыр кӱлеш.

Окса окса дене. Неле саманыште илен лекташ кӧргӧ куатым налын кертына. Порылык осалым эре сеҥа, шоя садак чыныш кунам гынат лектеш. Шочмо калыкнан уш мастарлыкше яндар, илен моштымо куат уло. Могай калыкын шочшыжо улмым кеч-мо гынат мондышаш огынал. Илыш толкын мемнам кеч-куш наҥгая гынат, ме тышке садак пӧртылына.

Ӱдыр-рвезе-влак, айста у 2012 ийым поро паша дене тӱҥалына. Тӱшкаште вий маныт калыкыште. Вуйлатыше деч инициативе лектеш — сай, мом палымыже нерген увертара — сай. «Инициативе» тендан деч, самырык тукым деч лектеш гын, тунам тӱжем пачаш сайрак.

Ончыкылык нерген тендан могай шонымашда серыза, возыза.

Алена Иванова, 
«ВийАр» ушемын председательже

Реклама

One thought on “Самырык тукым деке ӱжмаш

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s