Поро кумыл – поро паша

zal«ВийАр» газетнан кумшо номерыштыже «Тек ок лий пиалдыме йоча» лӱман статья лектын ыле. Шукерте огыл тиде статьям шуяш амал лекте.

Тунам ме Лӱльпаныште йоча-влакым У ий дене саламлымеке, вик мӧҥгӧ, Йошкар-Олаш, толна. Чеверласыме годым вуйлатыше каласыш: «Моткоч кугу тау толмыланда. Корныда пиалан лийже. Сайын миен шуза. Ну, а ме финн уна-влакым вашлияш ямдылалташ тӱҥалына». Тидлан ме нимынярат ыжна ӧр. Содыки, йот элла гыч толшо уна-влаклан оҥай, кузе мемнан элыште, Российыште, тулык йоча-влак илат. Варажым пален нальым, нуно тыглай уна-влак гына лийын огытыл.

Февраль мучашыште Марий кугыжаныш университетыште финн уна дене вашлиймаш эртыш. Кӧ тудо, кушеч, могай пашам шуктен шога – вик йодыш-влак лектыч. Палыме лиймеке, умылышым, лач тиде ӱдырамаш тунам У ий деч ончыч Лӱльпанысе йоча пӧртыш миен.

Хелена Коскела Тампере деч 60 меҥге тораште верланыше Састамала ола гыч. Шкеже туныктышо, биологий да географий дене йоча-влаклан шинчымашым пуа.

«Кажне кечын куанен, мые школышко вашкем», – лач тыгай шонымаш да волгыдо ку-ан шӱлыш дене туныктышо школышко мия. Пашаштыжат эреак йоча-влак дене, яра жап-шымат нунын денак эртараш тырша.

Хелена Коскела Марий Элышке ынде кумшо гана толын. Тудо Лӱльпанысе йоча пӧртыш гына огыл, тыгак Морко районысо Октябрьский школ-интернатысе да Йошкар-Оласе психолого-педагогический реабилитаций да коррекций рӱдерысе икшыве-влак де-кат миен да шергакан пӧлек-влакым конден.

– Могай шонымаш дене те Марий Элыш толында?

– Мый йоча-влак деке моткоч шӱман улам, эреак нунын пелен лияш тыршем. Мыйын шке йочам уке. Садлан шокшо кумылем ава-ачадыме икшыве-влак дене пайлем. Мемнан дене, Финляндийыште, йоча пӧрт-влак шагал да пеш изи улыт. Мутлан, Турку ола лишне улшо ик эн кугу тулык йоча пӧртышто улыжат 32 йоча гына. Тыгай пӧрт-влакым ryhmäkoti (рӱхмäкоти) маныт.

– Те шкет огыдал, очыни. Тендан полышкалыше-влакдат улыт?

– Мый йырем шкемын гаяк поро кумылан еҥ-влакым чумыренам. Ме шкешотан да ойыртемалтше программе дене йоча-влак деке лектын коштына, пайрем, фестиваль-влакым эртарена. Пӧлек-влакым утларакшым шке кид дене ышташ тыршена. Мутлан, носким але пижергым пидына.

– Молан те лач Марий Элым, Йошкар-Олам ойырен налын улыда? Мо тендам тышке толаш таратен?

– Йоча-влак – еш илышын пеледышыже улыт. Мый нунын деч посна ик кечымат илен ом керт. Айдеме тӱняшке таклан огыл толеш. Тудо шке айдеме тукымжылан могай-гынат пайдам кондышаш. А тачысе кечын кажныже шкаланже ила, окса чондайжым кугемдаш тырша. Тыгодым моло нерген огешат шоналте. А йырым-ваш ончалат да вик коеш: тынар шуко еҥлан полыш кӱлеш. Чон коржеш, кунам йоча-влакым шочмо ача-авашт кудалтен каят. А вет нуно мемнан ончыклыкна, ӱшанна улыт. Российыш толын каяш кумыл эре лийын. Эн ончыч ӱжмаш Марий Эл гычын толын, садлан тыш толаш тарванышна.

– Ончыкыжым мом ышташ шонеда?

– Шукерте огыл тулык икшыве-влаклан лӱмын кеҥеж лагерьым почаш шонымаш лекте. Тудым илышыш шыҥдараш шуко тыршаш кӱлеш, ятыр йодышым рашемдыман.

Хелена Хоскела дене кутырымо деч вара шулдыраҥмыла чучым. Поро кумылан, еҥын ойгым умылен моштышо, кӱлеш жапыште полыш кидым пуышо еҥ-влак тӱняште эше улыт.

– Суапле пашам шуктен шогеда. Тек чыла шонымашда шукталтеш.

– Тау. А пытартышлан мый теве мом каласен кодынем, тек ок лий пиалдыме йоча. Шарныза тидым.

Алевтина ПОТЕХИНА

Реклама

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s