Йӱмаш дене кызыт нигӧм от ӧрыктаре. Российыште ик ий жапыште арака йӱмым иктешлаш гын, кажне айдемылан 14 литр спирт але алкаголян продукций логалеш. Тышеч 14 процентшым сыра, кодшо ужашыжым пеҥгыде арака айла. Идалык мучко ик еҥлан шотлымаште (ты радамыш шочын вочшо аза гыч тӱҥалын шоҥго чочой марте пурат) 43 литр сыра логалеш.
Кажне самырык еҥ тиде кочывӱд деч посна каныме касшымат эртарен огеш мошто, докан. Кушко от ончал – рвезыжат, ӱдыржат, атым кучен, умшашке тамакым пижыктен я кафеште, шинчылтыт, я уремыште ошкылыт. А вара эше ӱдыр-влакше таза йочам ыштынешт.
Чыла тидым кӧ чарышаш? Кӧ таза илыш верч кучедалшаш? Ме, самырык-влак, шке шоналтышаш улына. Вет поро шонымаш вуйышкына пурен, нимо пудыраташ огеш тӱҥал. Мемнан коклаште тиде уда койыш кумдан шарлен, йолташна-влак шкештак тыгай улыт, сандене ме тидын верч тургыжланышаш улына.
Тыгай кончыш нерген шуко мутланаш лиеш. А лач кутырымаш, ӱчашымаш гына нимогай иктешлымашым огыт кондо. Тидым чыла ала-могай паша дене ончыктыман. Калык ужшо да шоналтыже, манын ыштыман.
Марий самырык тукым коклаште тӱрлӧ ушем уло. Ончылно кайышыже туныкта, самырык еҥым пеленже ӱжеш да пашаш уша. «ВийАр» ушем нерген шуко возеныт, ойленыт, паша лектышыжымат ужына. Теве кодшо кечылаште эртарыме эше ик кугу сомылжо нерген ойлыде огеш лий. Ӱдыр-рвезе-влак «Шӧртньӧ агур» кафеш погынен, «Таза илыш-йӱла верч!» каныме касым эртареныт. Мо оҥайже, тиде кечын кафеште ны аракам, ны сырам ужален огытыл. Самырык-влак лач чайым, кофем, сокым але компотым йӱыныт. Пырдыжеш таза илыш-йӱлам кучаш таратыше плакат, сӱрет-влакым сакаленыт, а каныме касым вӱдышӧ-влак оҥай модыш дене модыктеныт. Уремыште чатлама йӱштӧ шоген гынат, самырык-влак толаш ӧрканен огытыл. Кӧжӧ, каналташ шонен тышке вашкен, а кӧжӧ тыгай дискотекым ончалаш толын. Туге гынат, ӧрдыжтӧ шогышо иктат лийын огыл. Марий сем почеш тавалташ да ныжыл вальсыште пӧрдаш чыланат кумылын ушненыт.
Икымше ошкыл лийын! Тудым чылан ужыныт, акленыт. Иктешлымашым ынде чумыр самырык тукымлан шканже ышташ. Вет арака да тамака деч поснат канаш лиеш! Вуйым тӱрлӧ кочывӱд дене аҥыртен, шуко кӱлдымаш ошкылым ыштен кертат. А мыланна таза, ушан да пагалыме марий калык кӱлеш! Ончыкылык лач самырык тукым гыч тӱҥалеш. Айста чыланат таза илыш-йӱла верч кучедалаш тӱҥалына. Кугу вий дене кугу пашам ышташ лиеш, кумыл гына лийже…
Вера Гордеева
