Самырык тукым деке ӱжмаш

Салам, марий самырык тукым!

2012 ийыш тошкална. Идалык тӱҥалтыш. Жап – эртыше ийым иктешлаш, мо ышталтын, мо ышталтде кодын рашемдаш. Жап – ончыкылык паша радам нерген шоналташ, у шонымаш-влакым серен, эркын-эркын тиде ийыште илышыш шыҥдараш. Кӱчыкын кодшо ий нерген ушештарынем. 2011 ий мо дене ушеш кодын? Марий самырык тукым мом ыштен, кушто шке вийжым терген?

- Саранскыште эртыше финн-угор самырык-влакын лагерьыштышт лийме, Ижевскыште эртыше финн-угор лидер-влакын школыштышт, Карелийыште проектым возаш туныктымо семинарыште шуаралтме. ИФУСКОшто ( Финн-угор самырык шымлызе-влакын конференцийышт) марий ӱдыр-рвезе-влак участвоватленыт.

Молодые повышают мастерство

Вот уже третий год под крылом негосударственного учреждения «Историко-литературный музей финно-угорских народов имени Валентина Колумба» работает молодёжное марийское общество межкультурных связей «ВийАр» («Мудрость»).

За это короткое время это объединение заявило о себе громко и завоевало большой авторитет не только среди сверстников своего региона, но и за её пределами. Проводимые ими мероприятия всегда находят огромное количество сторонников и большая их часть всей душой вливается в ряды активистов молодого объединения.

Кызытсе марий самырык тукым. Кö тудо

Тыгай тема дене эртарышаш «йыргешке ӱстелын» заседанийжын паша программыже.

Вашлиймашым эртарыме кече да жап: 2011 ий, 28 март, 16 шагат.

«Йыргешке ӱстелын» заседанийжым эртарыме вер: Марий Эл Республикысе тӱвыра, печать да национальность паша шотышто министерствын конференц-залже.

«Йыргешке ӱстелын» экспертше-влак:

1. Марий Эл Республикысе марий мер объединений-влакын вуйлатышышт да тыгак чолга еҥышт;

Шогертен мыланна мом сӧра?

Марий калыкын акрет годсекак шке кечышотшо лийын. Идалык 22 мартыште тӱҥалеш да кажне ийже тӱрлӧ янлык, кайык, копшаҥге лӱм дене палемдалтеш. Кодшо ий Черепахын идалыкше ыле. Азап, икмыняр элыште мланде чытырналтмаш лийшаш нерген пале чыныш лектыч, мемнан кундемыштат чодырана йулыш, кинде удан шочо. Тудо мыланна шокшо игечым сӧрен ыле, шуко лумым. Вашталтышат ятыр лийын. Икманаш мом кугезына-влак ойлен коденыт – чыла шукталтын.

2011 ий шочмо калыкнан календарьже почеш — Шогертен идалык. А тудо мыланна мом сӧра? Могай вий дене тудо кылым куча? Тушко ме 22 мартыште вончена. Тиде кайыкым «вестник», ойым пуышо, уверым шаркалыше, кондышо семын палена. Садлан тенийсе идалык ушан шомакым ойлен,

Кугу уна семын вашлийыныт

Кумда элнан 18 кундемже гыч чолга да эреак ончыл радамыште шогышо 140 самырык ӱдыр-рвезе 24-27 февральыште Удмуртий республикын рӱдӧ олаштыже, Ижевскыш миеныт. Тушто Россий кӱкшытан финн-угор самырык лидер-влакын школышт пашам ыштен.

Тиде вашлиймаш мер илышыште паша опытым ешараш пеш сай йӧн. Лидер-влак тӱрлӧ вере шинчымашым погат, кажныжын шке шуктен шогымо пашаже уло – туныктышо, журналист, предприниматель, самырык парламент-влакын еҥышт, мурызо да молат погыненыт. Туныктымо шотан семинар ныл шӧрын почеш пашам ыштен: журналистика, политика, усталык паша да предпринимательство.

МАФУН увертара

5-7 мартыште Ижевск олаште финн-угор самырык тукымын тунямбал ассоциаций Правленийжын заседанийже эртен. 12 еҥан правлений гыч 7 еҥ лийын. Канашыме йодыш-влак: август тылзыште Саранск олаште эртыше МАФУН-ын черетан X конгрессланже ямдылалтме паша кузе каен шога, Конгрессын регламентышкыже могай вашталтшым пурен да участник-влакын спискыштым пенгыдемдамаш.

Заседанийыште ассоциацийын уставышкыже икмыняр вашталтыш пурен, 2011 ийлан паша планым рашемдыме, лишыл жапыште Тверь олаште эртараш палемдыме семинар шотышто кутырымо.

Шонымынам пашаште ончыктенна!

Йӱмаш дене кызыт нигӧм от ӧрыктаре. Российыште ик ий жапыште арака йӱмым иктешлаш гын, кажне айдемылан 14 литр спирт але алкаголян продукций логалеш. Тышеч 14 процентшым сыра, кодшо ужашыжым пеҥгыде арака айла. Идалык мучко ик еҥлан шотлымаште (ты радамыш шочын вочшо аза гыч тӱҥалын шоҥго чочой марте пурат) 43 литр сыра логалеш.

Кажне самырык еҥ тиде кочывӱд деч посна каныме касшымат эртарен огеш мошто, докан. Кушко от ончал – рвезыжат, ӱдыржат, атым кучен, умшашке тамакым пижыктен я кафеште, шинчылтыт, я уремыште ошкылыт. А вара эше ӱдыр-влакше таза йочам ыштынешт.

Кок машинажым молан мушкын?

Марий йылме… Шочмо йылме… Тудо кажне марий еҥлан илышыж мучко эн ӱшанле, эн шергакан йолташ семын лийын кодшаш. Кеч-кушго лият гынат, шочмо йылмын мутвундыштыжо улшо шомакым колын, чонлан ласкан чучын колта. Тидыже, очыни, шочмо йылмынам йӧратыме кумылым, тудын ик изи лончыжым ончыкта. Вет йылмым йӧратымаш – тиде кузе лийын туге кутыркалымаш, возкалымаш огыл, а тудым сайын, тыршен тунем шогымаш, тудым келгын умылымаш да сӧралын ойлен-возен моштымаш.

Теве поэт Геннадий Сабанцев шокшо чон кумылжым моткоч раш почын пуэн:

Пеле-пуле толашыл ом чокие,
А пӱтынь ямым чон денак айлен
Да шижын тыйын ӱжара гай вийым,
Марий йылмем, мый тый денет ойлем.

Йодыш-вашмут

«ВийАр» – тӱвыра да келшымаш кыл ушем. Кум направлений дене пашам ыштеда. Палыме шуэш ыле моло регионла да моло элла дене тудо могай кылым куча?

Владимир Семёнов, Йошкар-Ола

- Ушемна эше моткоч самырык, тудо 2008 ий 19 ноябрьыште шочын. Икымше кечыла гычак ме актив дене кутырен келшенна да кум направлений дене шке пашанам виктарен колташ шонымашым уставышкынат пуртенна: марий-финн, марий-эстон да марий-венгр. Кажне направленийлан мутым кучышо еҥна уло. Кок ий жапыште шуко ышталтын. Ушемнан еҥже-влак тӱнямбал кӱкшытыштӧ эртаралтше ИФУСКО самырык шанчызе-влакын конференцийыштышт лийыныт. Тудо Финляндийыште, варажым Карелийыште эртен.

Самырык журналист-влакым семинарыш ӱжына

«ВийАр» ушем самырык журналист-влаклан туныктымо семинарым эртараш тӱҥалеш. Погынымаш Валентин Колумб лӱмеш финн-угор калык-влакын историй да сылнымут тоштерыштышт эрта.Тудо икмыняр ужаш гыч шогаш тӱҥалеш: возымо мастарлыкым шуарымаш, кусарыме йодыш, йоҥылыш-влакым тӧрлымӧ паша да молат.

Тиде школышто практикыланат кугу тӱткыш ойыралтшаш. Ӱдыр-рвезе-влакым шке паша опытышт дене республикынан кумдан палыме журналистше-влак палдарат.

Пагалыме студент да самырык журналист, икманаш кумылан-влакым ме икымше вашлиймашыш 23 мартыште 16 шагатлан вучена.